Research Projects

Etty Hillesum in weerwil van het Joodse vraagstuk (EHS 8)

Het Joodse vraagstuk interesseerde Etty Hillesum niet bijzonder, totdat de Duitse bezetting hierin verandering bracht. Haar vader, dr. Louis Hillesum, werd op 29 november 1940 als rector van het Deventer gymnasium afgezet wegens zijn Joodse afkomst. Bij wijze van afscheid werd een foto van de schoolgemeenschap gemaakt met Hillesum in het midden. Met de gevolgen van de Duitse bezetting werd Etty Hillesum echter al eerder dat jaar geconfronteerd, toen zij te horen kreeg dat haar hoogleraar Bonger zelfmoord had gepleegd. Haar verbijstering was groot, want een uur eerder had zij nog samen met hem gesproken over de toekomst van Europa.

Als Etty Hillesum op 15 juli 1942 haar oproep krijgt, laat zij zich overhalen om bij de Joodse Raad te gaan werken. Tegen haar zin, omdat zij negatief oordeelde over de Joodse Raad en over elke poging om zich aan het ‘Massenschicksal’ van het Joodse volk te onttrekken. Daarom is het interessant om haar visie te vergelijken met die van haar vriendin Leonie Snatager, die wel voor onderduiken heeft gekozen. Ook de vergelijking tussen de oorlogsdagboeken van Hélène Berr en Etty Hillesum levert interessante overeenkomsten en verschillen op. Beiden wilden niet dat hun leven door de omstandigheden zou worden bepaald. In het geval van Etty Hillesum gold dit ook toen zij afscheid moest nemen van haar grote leidsman, vriend en minnaar Julius Spier. Zij liet zich door zijn dood niet van het pad afbrengen dat zij met zijn hulp was ingeslagen. Hierbij is de invloed van Meister Eckehardt merkbaar. Zo slaagde Etty Hillesum erin alles los te laten wat haar hinderde in haar queeste.

 

Over de auteur(s):

De serie Etty Hillesum Studies is een uitgave van het Etty Hillesum Onderzoekscentrum in Middelburg en staat onder redactie van Klaas A.D. Smelik, Marja Clement, Meins G.S. Coetsier, Janny van der Molen, Gerrit Van Oord en Jurjen Wiersma.

 

Etty Hillesum weer thuis in Middelburg 

(EHS, vol. 7)

About the author(s):  De serie Etty Hillesum Studies is een uitgave van het EHOC te Middelburg en staat onder redactie van Klaas A.D. Smelik, Marja Clement, Meins G.S. Coetsier, Janny van der Molen, Gerrit Van Oord en Jurjen Wiersma
About the author(s): De serie Etty Hillesum Studies is een uitgave van het EHOC te Middelburg en staat onder redactie van Klaas A.D. Smelik, Marja Clement, Meins G.S. Coetsier, Janny van der Molen, Gerrit Van Oord en Jurjen Wiersma

De titel van het zevende deel van de serie Etty Hillesum Studies verwijst naar de opening van het Etty Hillesum Onderzoekscentrum te Middelburg op 1 oktober 2015. Zo is de stad, waar Etty Hillesum op 15 januari 1914 werd geboren, een knooppunt geworden voor het internationale onderzoek naar haar persoon en nagelaten geschriften. De bundel wordt geopend met de toespraak die de Middelburgse burgemeester bij de opening van het centrum hield, gevolgd door een studie over Hillesums taalgebruik: welke stijlmiddelen wendde zij aan? Haar beperkte mogelijkheden om zich te handhaven in een tijd van vervolging en haar wens om kroniekschrijfster van het kamp Westerbork te worden zijn het onderwerp van twee studies, waarin haar confrontatie met het nationaalsocialisme centraal staat. In een volgende bijdrage wordt een vergelijking getrokken tussen Etty Hillesum en de auteur die haar het meeste heeft geïnspireerd: Rainer Maria Rilke, en in een tweede bijdrage de verschillen tussen haar en de Italiaanse schrijver Primo Levi, als het gaat om hun visie op de Sjoa. Twee artikelen handelen over aspecten van Hillesums geheel eigen vorm van religiositeit en de actualiteit daarvan voor het heden. Het biografische onderzoek naar Etty Hillesum, haar familie en haar omgeving levert steeds nieuwe resultaten op, zoals blijkt uit de bijdrage over Spiers verloofde Hertha Levi en die over de Hillesum stamboom. Ook het onderzoek naar het boek ‘Levenskunst’, waarin Etty Hillesum en Henny Tideman eens gevleugelde woorden hebben opgetekend, wordt voortgezet. Een boekbespreking besluit dit deel, waarin opnieuw zeer verschillende aspecten van het wereldwijde Etty Hillesum onderzoek aan de orde komen.

Etty Hillesum 1914-2014 (EHS, vol. 6)


The series "Etty Hillesum Studies" is a yearly publication of the Etty Hillesum Research Centre (EHOC) of Ghent University and is edited by Klaas A.D. Smelik, Gerrit Van Oord, Meins G.S. Coetsier, Denise de Costa, Janny van der Molen and Jurjen Wiersma.


Het zesde deel van de serie Etty Hillesum Studies, dat eind november zal verschijnen, kent verschillende zwaartepunten.


De eerste drie bijdragen geven – elk vanuit een andere invalshoek – meer inzicht in Hillesums visie op de problemen van haar tijd. Het is opmerkelijk hoe actueel haar gedachten zijn – reden waarom nu zoveel lezers er zich door voelen aangesproken. Auteurs: Denise de Costa, Klaas Smelik en Bettine Siertsema.


Daarnaast gaat het om de spiritualiteit van Etty Hillesum, een onderwerp dat met name in Italië grote aandacht heeft. Haar zoektocht naar de naam van God komt in een vanuit het Italiaans vertaald artikel van Isabella Adinolfi aan de orde, terwijl in de bijdrage van Ria van den Brandt de invloed van Hillesums lichaam op haar spirituele ontwikkeling in kaart wordt gebracht.


In de derde plaats is er uitgebreid aandacht voor de vondst van twee nieuwe brieven uit de correspondentie tussen Etty Hillesum en haar leermeester Julius Spier. Auteurs: Ria van den Brandt, Denise de Costa en Alexandra Nagel.


Voorts wordt in twee bijdragen een vergelijking getrokken tussen Etty Hillesum en twee belangrijke auteurs die haar hebben geïnspireerd: Aurelius Augustinus en Walter Rathenau. Auteurs: Meins Coetsier en Jurjen Wiersma.


De laatste bijdrage, geschreven door Alexandra Nagel, gaat over Hillesums studiegenoot en verzetsman Jan Bool. Etty Hillesum zag het als een uitdaging om juist hem te overtuigen van haar ideeën over haat en vijandschap, die in dit zo gewelddadige jaar 2014 buitengewoon relevant blijken te zijn.

The Existential Philosophy of Etty Hillesum: an Analysis of her Diaries and Letters

Coetsier, Meins G.S. The Existential Philosophy of Etty Hillesum: an Analysis of her Diaries and Letters (Supplements to the Journal of Jewish Thought and Philosophy). Boston: Brill, 2014, 623pp.

 

Coetsier's monograph The Existential Philosophy of Etty Hillesum: an Analysis of her Diaries and Letters came out early January 2014, with the celebration of 100 years Etty Hillesum.

ETTY HILLESUM STUDIES V - Academia Press 2013

Coetsier, Meins G.S., Etty Hillesum in relatie (Etty Hillesum Studies, V). Eds. Klaas A.D. Smelik, Gerrit Van Oord, Meins G.S. Coetsier, Denise de Costa, Janny van der Molen and Jurjen Wiersma, Ghent: Academia Press, 2013, 227pp.


Het vijfde deel van de serie Etty Hillesum Studies kent drie zwaartepunten. Allereerst gaat het om de plaats van Hillesums dagboeken in relatie tot andere egodocumenten van Nederlandse Joden die met de Sjoa werden geconfronteerd, en de eigen manier waarop Etty Hillesum met deze levensbedreigende ontwikkelingen is omgegaan. Drie bijdragen geven elk vanuit een andere invalshoek meer inzicht in deze materie, die van groot belang is voor het verstaan van Etty Hillesums denken in relatie tot het tijdsgewricht waarvan zij de kroniekschrijfster wilde zijn. In de tweede plaats twee bijdragen waarin een vergelijking wordt getrokken tussen Etty Hillesum en twee geestverwanten: Dorothee Sölle en Emmanuel Levinas. Alle drie hebben zij een helder antwoord gegeven op de uitdagingen van hun tijd en zijn zij de confrontatie met structurele ontmenselijking aangegaan. De vergelijkingen met Sölle en Levinas tonen de relevantie van Etty Hillesums visie op het vraagstuk hoe tot een menselijker samenleving te komen. In de derde plaats is er uitgebreid aandacht voor de Winschoter tijd van de familie Hillesum in de jaren 1918-1924. Vergeleken bij de tijd in Deventer is deze periode onderbelicht gebleven, hoewel het gaat om een cruciale periode in zowel het leven van Etty als haar vader Louis Hillesum. Hun relatie tot de kleinsteedse atmosfeer die in het Groningse Winschoten heerste, ook onder de relatief grote Joodse gemeenschap, en hun vriendschappen komen aan het licht. Vier bijdragen handelen over dit onderwerp; onder meer twee essays van de bekende Joodse historicus Jaap Meijer, die hier – van annotaties voorzien – worden herdrukt. Een laatste bijdrage gaat over de relatie tussen Etty Hillesum en Hes Hijmans, die ook tot de kring rondom Julius Spier behoorde. Een achttal illustraties sluit dit eerste lustrum deel van de Etty Hillesum Studies af.

 

Table of Contents

Inleiding
Ad van Liempt

Dagboeken op de drempel van de ondergang
Klaas A.D. Smelik

De houding van Etty Hillesum tegenover de vervolging
van haar volk
Hannah Wunderlich

Und damit muss ich nun versuchen, fertig zu werden... Eine psychologische Studie zu Etty Hillesums Bewältigung der nationalsozialistischen Verfolgung
Jurjen Wiersma

Het ijs van de ziel klieven: Over Etty Hillesum en Dorothee Sölle
Meins G.S. Coetsier

“Nous sommes tous responsables”: Etty Hillesum en Emmanuel Levinas
Gerrit Van Oord

Eerherstel of terugkeer? Jaap Meijers visie op Levie/Louis Hillesum
Jaap Meijer

Als Maggied vergeten: Doctor Levie Hillesum 1880-1943,de vader van Etty
Jaap Meijer

De Odyssee van een joods docent: Dr. Levie Hillesum1911-1924
Els Boon & Han Lettinck

Etty Hillesums Winschoter jaren (1918-1924) en de mensen die haar omringden
Alexandra Nagel

Een drieluik van Hes Hijmans

 

The series Etty Hillesum Studies are published by Academia Press in Ghent, Belgium. If you want to order the book, go to http://www.academiapress.be

 

Ondertitel Nee
Auteur/Red. Nee
ISBN 9789038222059
NUR 680 - Geschiedenis algemeen
Pagina's 227
Editie Nee
Jaar 2013

ETTY HILLESUM STUDIES IV - Academia Press 2012

Coetsier, Meins G.S., Etty Hillesum in perspectief (Etty Hillesum Studies, IV). Eds. Klaas A.D. Smelik, Ria van den Brandt, and Meins G.S. Coetsier. Ghent: Academia Press, 2012, 167pp.

 

Het vierde deel van de serie Etty Hillesum Studies kent twee zwaartepunten. Aan de ene kant drie bijdragen waarin een vergelijking wordt getrokken tussen Etty Hillesum en drie tijdgenoten: Dietrich Bonhoeffer, Martin Buber en Sophie Scholl. Alle vier hebben zij een helder antwoord gegeven op de uitdagingen van hun tijd, een antwoord dat voor de naoorlogse generatie van betekenis is gebleven. De vergelijking met Dietrich Bonhoeffer, Martin Buber en Sophie Scholl plaatst Etty Hillesum in een historisch zowel als cultuurfilosofisch perspectief.

 

Aan de andere kant zijn in dit deel drie bijdragen opgenomen over nieuwe tekstvondsten in verband met Etty Hillesum, haar familie en haar leermeester Julius Spier. Aan de hand van een dedicatie in een boek dat Etty Hillesum aan de schrijver Klaas Smelik en zijn toenmalige vrouw ten geschenke gaf, krijgen wij meer duidelijkheid over de gang van zaken bij de eerste ontmoeting tussen Etty Hillesum en Klaas Smelik sr. De vondst van de zogenaamde protocollen, die onder meer door Etty Hillesum werden uitgetypt en ook in de dagboeken worden genoemd, geeft een eerste aanzet tot verdergaand onderzoek naar Spiers bijdrage aan de psychochirologie. Dankzij de goede zorgen van Christine van Nooten zijn er naast brieven van Etty Hillesum ook brieven en briefkaarten van haar ouders en haar broer Mischa bewaard gebleven. Deze documenten, in dit deel in hun geheel gepubliceerd, geven een indringend beeld hoe in 1943 het net zich om de familie Hillesum sloot. Ook deze nieuwe tekstvondsten plaatsen de nagelaten geschriften van Etty Hillesum in perspectief.

 

Drie andere bijdragen in verband met Etty Hillesum en een tiental illustraties sluiten dit vierde deel af.


Table of Contents

Inleiding

Jurjen Wiersma                      

Etty Hillesum en Dietrich Bonhoeffer: Er zijn met en er zijn voor anderen

Marta Perrini                        

Parallellen tussen Etty Hillesum en Sophie Scholl

Meins G.S. Coetsier              

Dialogisch leven in tijden van “Godsverduistering”: Martin Buber en Etty Hillesum

Klaas A.D. Smelik               

Romantiek aan de IJssel: De eerste ontmoeting tussen Etty Hillesum en Klaas Smelik senior

Alexandra Nagel                  

Protocollen en vellen boterhampapier: Inventarisatie van een verzameling handanalysen uit de school van Julius Spier

Gerrit Van Oord                  

Omnia salva: Brieven van Louis Hillesum en anderen aan Christine van Nooten

Klaas A.D. Smelik               

Voorbij het vijanddenken: De visie van Etty Hillesum geplaatst in een Bijbels kader

Gerrit Van Oord                 

Historie en legende rondom het gezin van Louis en Riva Hillesum: Een beschouwing over Mischa’s spel en de ondergang van de familie Hillesum

Gerrit Van Oord                    

Rectificatie

Afbeeldingen

 

The series Etty Hillesum Studies are published by Academia Press in Ghent, Belgium. If you want to order the book, go to http://www.academiapress.be

 

Ondertitel Nee
Auteur/Red. Hillesum Etty
ISBN 9789038220673
NUR 680 - Geschiedenis algemeen
Pagina's 167
Editie Nee
Jaar 2012

FWO Research 2007-2011

FWO_Award 2007-2008.pdf
Adobe Acrobat Document 499.7 KB
FWO_Award 2008-2009.pdf
Adobe Acrobat Document 2.4 MB
FWO_Award 2009-2010.pdf
Adobe Acrobat Document 1.6 MB
FWO_Award 2010-2011.pdf
Adobe Acrobat Document 1.1 MB

Etty Hillesum and the Spiritual Search: An Analysis of the Diaries and Letters 1941-1943 in the light of Martin Buber, Emmanuel Levinas and Dietrich Bonhoeffer

Research Funding: FWO & Ghent University (2007-2011)

PhD: Comparative Science of Cultures, Ghent University

Title: “Etty Hillesum and the Spiritual Search: An Analysis of the Diaries and Letters 1941-1943 in the light of Martin Buber, Emmanuel Levinas and Dietrich Bonhoeffer”

Pages: 640 pp.
Publisher: University Press (October 20, 2011)
Language: English
ISBN: 978-90-7083-053-3

Author:  Meins G.S. Coetsier (1977) is affiliated with the Research Foundation in Flanders (FWO) and is staff member at the Etty Hillesum Research Center (EHOC). He is author of Etty Hillesum and the Flow of Presence: A Voegelinian Analysis (Columbia, MO: University of Missouri Press, 2008). The co-editor of Spirituality in the Writings of Etty Hillesum: Proceedings of the Etty Hillesum Conference at Ghent University, November 2008, Supplements to the Journal of Jewish Thought and Philosophy (Boston, MA: Brill, 2010). He has published several chapters, articles and conference proceedings on Etty Hillesum, and was co-organizer of the first international Etty Hillesum Conference at Ghent University in 2008.

Etty Hillesum and the Spiritual Search: An Analysis of the Diaries and Letters 1941-1943 in the light of Martin Buber, Emmanuel Levinas and Dietrich Bonhoeffer (Ghent: University Press, 2011), i-xxx, 610 pp.
Etty Hillesum and the Spiritual Search: An Analysis of the Diaries and Letters 1941-1943 in the light of Martin Buber, Emmanuel Levinas and Dietrich Bonhoeffer (Ghent: University Press, 2011), i-xxx, 610 pp.

  Abstract

 

ETTY HILLESUM AND THE SPIRITUAL SEARCH

An Analysis of the Diaries and Letters 1941-1943 in the light of

Martin Buber, Emmanuel Levinas and Dietrich Bonhoeffer

 

 

The comparative study Etty Hillesum and the Spiritual Search breaks new ground by demonstrating the Jewish existential nature of Etty Hillesum’s spiritual and cultural life in the light of the writings of Martin Buber, Emmanuel Levinas and Dietrich Bonhoeffer. Much of the disputed theological literature on Etty Hillesum has emphasized her as a Christian writer, mystic or martyr. But as the dissertation argues, such a reading overlooks the extent to which Etty Hillesum was already intuitively resonating with Jewish spiritual experience in a life that was culturally shaped by the totalitarian Nazi regime. Hillesum’s diaries and letters illustrate the struggle of her spirit to come to terms with her personal life in the context of the Second World War. Her consciousness was formed by a rediscovery of the divine presence in the relationship between man and man, leading to a direct conversation with God. Hillesum took responsibility for the Other as a way to embrace justice and compassion. Some studies on Hillesum’s spirituality summarize her writings in the light of Christian literature, culture and tradition. This dissertation, on the other hand, provides a framework for understanding Hillesum’s spiritual search as a Jewish existential path to God within the wider cultural context. The study seeks to dispel some of the confusion that assails readers when they are exposed to the bewildering range of Christian and other cultural interpretations of the diaries and letters. This work represents a spiritual search within an intercultural environment that will resonate with the contemporary world.

2012 Doctorate Defense at Ghent University

Coetsier's 2012 Doctorate Defense, Ghent University, Belgium
Coetsier's 2012 Doctorate Defense, Ghent University, Belgium
Etty Hillesum and the Spiritual Search: an Analysis of the Diaries and Letters 1941-1943 in the light of Martin Buber, Emmanuel Levinas and Dietrich Bonhoeffer

Eric Voegelin's Philosophy of Luminous Participation in the Transcendent Ground of Being

Coetsier, Meins G.S., Eric Voegelin’s Philosophy of Luminous Participation in the Transcendent Ground  of Being, Ghent University: a non-commercial publication of Ph.D. Dissertation, Dept. of Philosophy  and Moral Sciences, Belgium, 2008, 369pp.
Coetsier, Meins G.S., Eric Voegelin’s Philosophy of Luminous Participation in the Transcendent Ground of Being, Ghent University: a non-commercial publication of Ph.D. Dissertation, Dept. of Philosophy and Moral Sciences, Belgium, 2008, 369pp.

The dissertation investigates the works of the German-American philosopher Eric Voegelin (1901-1985), who after criticizing Nazi racism was forced to flee from Austria to the United States, following the Anschluss in 1938. Coetsier illustrates how as a native German Voegelin had to find an answer to this central experiential problem, the burning question: What went wrong, that Adolf Hitler could rise to power? What are the consequences? Voegelin had to come to terms with his own German past and whether he, although consistently rejecting National Socialism, shared any individual guilt for crimes committed in the name of the German people. Coetsier traces his intense awareness of Europe’s need for radical spiritual reform, after his experience of the intellectual and general breakdown of Europe, before and during the Second World War. Voegelin’s analysis of movements such as Communism, Fascism, National Socialism, and racism had made it clear to him that the centre of a philosophy of politics had to be a theory of consciousness. In search of his humanity and in acceptance of his own past, Voegelin developed a philosophy of luminous participation in the transcendent ground of being, which reflects his notion that we are not detached spectators but engaged in reality through participation. We participate in this world and one language expresses this, but we also participate in another world, in a divine reality, and the language of this world is metaphorised to express this other kind of participation in this other dimension of reality, which for Voegelin is the transcendent ground of being.

2008 Doctorate Defense at Ghent University

Ghent, Belgium, March 7, 2008
Ghent, Belgium, March 7, 2008

Vrijdag 7 maart 2008

Faculteit Letteren en Wijsbegeerte